Pikantsarin'ny fantsona YouTube an'i Matyáš Peterka
Tsy voatery hitovy hatrany ny endrika teny frantsay ifampiresahana manerana ny lafivalon'izao tontolo izao. Ato anatin'ny fizaràna “An'ny voambolana ny fitenenana” izahay manasongadina ireo voambolana na fomba fiteny manavaka ny faritra iray, firenena iray, na vondrom-piarahamonina iray, sy ireo izay tsy mety adika ka tazonina ho teny frantsay ihany na adika amin'ny ampahany, ary farany dia ireo voambolana frantsay mitsofoka any anatin'ireo fiteny hafa, tsy nasiana fandikàna saingy miova tanteraka ny heviny indraindray.
Hita ato avokoa ireo fizaràna rehetra nataonay teo aloha: Les mots ont la parole.
Anio, ireto fomba fiteny sy voambolana telo ireto no nosafidianay:
Kvapík: Voambolana tsheky manoritra dihy haingana ataon'olona tsiroaroa ary dihy an-tanàndehibe nampiharina indrindra tamin'ny taonjato faha-19. Nitsontsorika avy amin’ny voambolana frantsay hoe galop izy io, izay manoritsotitra ny fomba fandehan-tsoavaly sy ireo endrika dihy sasantsasany.
Mandravaka izany hafainganan'ny dihy kvapík izany ity horonantsary ity :
Popurrí: Nalaina avy amin'ny teny frantsay hoe ‘pot pourri’ ity teny espaniola ity, izay nanondro fangaro tany am-boalohany. Voamarina ho teny frantsay tamin'ny taonjato faha-16 tao amin'ny lahatsoratr'i Rabelais ary manondro:
un ragoût, comprenant plusieurs sortes de viandes et de légumes mélangés. Notez qu'il y avait déjà la notion de mélange hétérogène. On comprend bien la présence de pot, puisque le mot désignait déjà ce grand récipient suspendu dans la cheminée où l'on préparait la tambouille familiale. Mais pourquoi pourri ? Cela vient simplement du fait qu'au XVIe siècle, étaient « pourris » les aliments très ramollis et éclatés à la suite d'un excès de cuisson.
lasopy, ahitana karazan-kena sy legioma mifangaro. Mariho fa efa hita ny hevitra fangaro isankarazany. Azo tsara ny fisian'ny vilany, satria nentina nanondroana fitoeran-javatra lehibe nihantona teo amin'ny fivoahan-tsetroka hikarakarana fahandroan-tsakafom-pianakaviana ilay voambolana. Fa nahoana no pourri? Ny zava-misin'ny taonjato faha-16, ny sakafo miboledaka sy mipasaka noho ny fahandroana maharitra loatra no noheverina ho “pourri“.
Amin'ny teny espaniola, manondro tsirinkevitra maromaro ny ‘popurrí’, toy ny tavoahangy vera feno hanitra ho fampangahatsiatsiahana ny ao anatin'ny lalimoara, sy andian-kira navondrona ho singa tokana, toy ny amin'ity horonantsary meksikana ity:
Fete: Nalaina mivantana avy amin'ny teny frantsay hoe “fête” io teny anglisy io. Amin'ny teny anglisy “ofisialy” ny dikany dia manao hoe “manome voninahitra” na “midera” ao anaty odidina mihajahaja. Any Karaiba miteny anglisy, tsy ofisialy loatra ny voambolana ary midika kokoa hoe “manao fety”, indrindra raha entina anondroana karnavaly malaza, araka ny hita amin'ireo rakikira “Feting Family”, “Mr Fete”, ary “Feting and Brass”.
Azo hazavaina amin'ny alalan'ny tara-panintonan‘ireo nosy miteny frantsay ao amin'ny faritra sy ny fifanakalozana ara-kolontsaina eo amin'izy ireo ny nahatonga ny fampiasana io teny io. Taratr'ireo karazam-panitonana maro ao amin'ny faritra ny karnavaly — Afrikana, Eoropeana, Aziatika, ary teratany — ary hita amin'ny singam-piainana rehetra manomboka amin'ny mozika ka hatramin'ny sakafo.
Raha manana voambolana na fomba fiteny hozaraina ianao ho hita anatin'ny fizarana ataonay “An'ny voambolana ny fitenenana- Les mots ont la parole”, mifandraisa aminay: filip.noubel@globalvoices.org na jean.dedieusovon@globalvoices.org [teny frantsay]
