Akatòny

Fitia Tsy Mba Hetra Hampijoro Tsara Hatrany Ny Global Voices

Mila fanohanana avy amin'ny namana sy ny mpamaky toa anao ny fikambananay hitoerany ho mahaleotena, maimaim-poana, ary hahazaka miasa maharitra!

Manomeza anio

Hijery ny Tenim-Pirenena rehetra? Mandika ny tantaran'ny Global Voices izahay mba ho hitan'ny rehetra ny fitantaran'olo-tsotra manerantany.

Fitetezam-bilaogy Libyana: Hopitaly nahalehibe kamboty sy ny tantaran'ny fodiana fanina

(Lahatsoratra teny anglisy nivoaka tamin'ny novambra 2007)

Tany amin'ny lahatsoratra iray teo aloha aho nitondra ny lahatsoratr'i Libyano momba ny fanafody (fahasalamana) sy ny etika ao Libya, ary raha mbola betsaka no tokony holazaina amin'io lohahevitra io dia manolotra ny fialantsiny lehibe amin'ireo dokotera Libyana maro amin'izay mety teny mahery nataoko tamin'izany aho:

“Hopefully the new graduates, young men and women, will learn a few things if this subject [medical ethics] is introduced in the syllabus and if they are held responsible later on in life.”

Azo antenaina fa hianatra zavatra vitsy ireo zatovolahy sy zatovovavy vao nahazo diplaoma raha ampidirina ao amin'ny fandaharam-pianarana io lohahevitra [etika ara-pitsaboana] io ary raha tazonina ho tompon'andraikitra ry zareo eo amin'ny fiainana

Voafingana aho teo amin'ny bilaogera Libyana iray vaovao izay miantso ny tenany ho Enlightened Spirit ary nahavita zava-dehibe izy sy ny mpiara-miasa aminy tao amin'ny hopitaly!

“[Abdallah] was grown up in our pediatric department , we were there to witness his first smile , laugh , his first dadada , and we were there to attend and enjoy his first step in walking , and one of my colleague was kind enough to take care of him with the help of all the others ( all the staff doctors, nurses, helpers, cleaners, & even some of our patient ) to bring him what ever he needed (water ,milk ,food ,clothes , games, …etc) , he even arrange with pediatric surgery department to circumcise him ,and made a big party after that , we call that doctor Baba Abdallah , and others also act to assure that Abdallah received all his needed vaccines on time so he will miss nothing , so every member in the department is feeling in some way or another as if Abdallah was part of his family [sic]” [more]

Notezaina tato amin'ny departemantan'ny fitsaboana zaza i [Abdallah], vavolombelona izahay nahita ny tsikiny voalohany, ny hehiny voalohany, ny dadada voalohany, ary teo izahay nanatrika sy nisitraka ny dingana voalohany nataony, ary tsara fanahy tokoa ny iray amin'ny mpiara-miasa aminay nikarakara azy nampian'ny hafa rehetra (ireo dokotera rehetra, mpanampy mpitsabo, mpanavotra, mpanadio eny fa na dia ny sasany amin'ny tsaboinay aza) hitondra azy izay rehetra nilainy (rano, ronono, sakafo, fitafiana, kilalao, sns…), nifanaraka tamin'ny departemantan'ny fandidiana ankizy mihitsy aza izy hanao didipoitra azy, ary nanao lanonana lehibe taorian'izany, nantsoinay izany dokotera izany hoe Baba Abdallah, ary niasa ihany koa ny hafa hiantohana fa hahazo ny vakisiny nilaina ara-potoana i Abdallah ka tsy ho diso anjara na inona na inona izy, ka toy ny mahatsapa ny mpikambana rehetra ato amin'ny departemanta fa toy ny ao amin'ny fianakaviany i Abdallah”

Endrey izany tantara mahafinaritra, fitondra-tena ara-maoraly sy fitsipika manaja ny haja voahorona ho ao amin'ny tantara anankiray avokoa. Tehaka be lehiretsy ho an'ny dokotera libyana eto izay mikarakara ireo tiantsika. Namerina amin'ny laoniny ny fitokisako azy ireny ianao ry Enlightened Spirit.

Diso fanantenana i Khadijateri fa mibaribary eny amin'ny toeram-bahoaka toy ny eny amin'ny zoo (toeram-pizahana biby) izay tokony natao ho an'ny fianakaviana manontolo ny mpivarotena na ny “vehivavy mpandraharaha” araka ny ilazany azy ireny nanana fotoana mahafinaritra tany amin'ny saha fialamboly aza izy sy ny fianakaviany sy misy ireny olona tsy azoazony ireny.

Io lahatsorany io no nahatonga an'i Rosebud, bilaogera iray tsy mbola noresahiko nandritra ny fitetezam-bilaogy nataoko teo aloha hivelatra amin'io lohahevitra io.

“It is nothing new that there are a lot of unsavory men and women hanging out in public places in Libya, and a bunch of sleazy looking men following after ANY women like a pack of dogs. This becomes an issue because it is hard to tell who is who sometimes.

Even if a respectable women is out with her family or alone, they followed around and harassed. This makes families angry, and in turn causes men to now not allow their families to go out. It is a vicious circle.[…] We ignore the obvious and turn on the innocent.[…] When Libyans see something wrong, they try to protect their children from it (natural), but instead they should explain to the children what they are seeing and what causes people to be like that.[..] I am not talking about just saying “haram” in a disgusted way and leaving it at that, but explain in depth. Explain to them what it is, what causes it and how it would make you feel if that was them.[sic]”

Tsy zava-baovao izany ary maro ny vehivavy sy lehilahy tsy azoazo ireny no tia mandeha eny amin'ny toeram-bahoaka eto Libya, sy ireo lehilahy toa ratsy fijery manaraka izay vehivavy hitany toy ny andian'alika. Lasa olana izany satria sarotra ny miteny hoe iza moa no iza indraindray.
Na dia misy vehivavy mihaja aza mivoaka miaraka amin'ny fianakaviany na mandeha irery, dia avy ry zalahy manodidina azy sy manohintohina. Mahatezitra ny fianakaviana izany, ka mahatonga ny lehilahy tsy mamela ny fianakaviany hivoaka. Dia lasa (boribory vetaveta) […] Tsy miraharaha izay miharihary isika ary mitodika any amin'ny tsy manantsiny. […]  Rehefa mahita zavatra tsy izy ny Libyana, dia miezaka ry zareo hiaro ny zanany manoloana izany (voajanahary), fa tokony hohazavain-dry zareo amin'ny ankizy izay hitan-dry zareo sy ny antony mahatonga ny olona ho tahaka izany. […] Tsy miteny fotsiny aho hoe “haram” amin'ny fomba maharikoriko dia avela amin'izao fotsiny, fa tokony hohazavaina lalina. Manazava azy ireo hoe inona io, inona no mahatonga an'io ary inona no mety ho tsapa ao anaty raha ry zareo no toy izany.

Ka ilay tantaran'ny mpivarotena ao Libya afa-miasa malalaka raha misafidy/voatery tsy mivoaka ny trano ny fianakaviana tsotra mba tsy hahita zava-maharikoriko moa no mivadika ho fifanatrehana mivantana ary mety hiteraka adihevitra mafana, hody fanina ve isika sa hitolona mba hananantsika toerana natao ho an'ny sarambambem-bahoaka ?

Atombohy ny resaka

Mpanoratra, azafady hiditra »

Torolalana

  • Miandry fanekena ny hevitra rehetra. Aza alefa in-droa ny hevitra.
  • iangaviana ianao haneho fifanajàna amin'ny hevitra rehetra. Tsy ekena ny hevitra feno fankahalàna, vetaveta, mamely olona manokana.