Akatòny

Fitia Tsy Mba Hetra Hampijoro Tsara Hatrany Ny Global Voices

Miasa mafy isan'andro ireo mpirotsaka an-tsitrapo manerantany ato amin'ny fikambananay hitondra ho anao ireo tantara tsy voatatitra manerana izao tontolo izao -- Saingy tsy afa-manao izany samirery tsy misy ny fanampianao izahay. Tohano amin'ny alalan'ny fanomezana (fitia tsy mba hetra) hoan'ny Global Voices ireo tonia, mpahay teknolojia, mpanentana ara-piarovana ato aminay!

Manomeza anio

Hijery ny Tenim-Pirenena rehetra? Mandika ny tantaran'ny Global Voices izahay mba ho hitan'ny rehetra ny fitantaran'olo-tsotra manerantany.

Fitroarana sy Tahotra Tao Timor Atsinanana

(Marihana fa efa tamin'ny volana Aprily taona 2006 no nivoaka ny lahatsoratra tamin'ny teny Anglisy)

Nipoaka tao an-drenivohitr'i Timor Atsinana, Dili ny herisetra androany.

Dili-gence nilaza hoe:

The usual press outlets have already reported 2 dead and 21 injured. We received a phone call from a Timorese in the current hot area Comorro. People are scared and people have seen smoke rising from the general area.

Efa nitatitra ny famoaham-baovao mahazatra fa 2 no maty ary 21 naratra. Naharay antso an-tariby avy any amin'ny Timorey iray tao amin'ny faritra mafana ankehitriny ao Comorro izahay. Matahotra ny olona ary nahita setroka niakatra avy ao amin'ny faritra ny olona.

Nanome tsiny ireo miaramila voaraoka noho ny korontana ireo loharanom-baovaon'ny fampahalalam-baovao mahazatra. Miaramila 500 teo ho eo no voaraoka tamin'ny volana lasa teo rehefa nitsoaka an-daharana, manohitra ny tsy rariny tamin'ny fampisondrotana grady. Nanao fihetsiketsehana tao Dili renivohitra nandritra ny herinandro ireo miaramila ireo.

Na izany aza, tsy mieritreritra izany i Sam ao amin'ny bilaogy Dili-Dallying:

What appears to have happened is that disturbances have occurred next to the government building in the heart of the city, about a kilometre from here. Young men have destroyed property and set buildings and cars on fire. It is unclear whether these men are part of the ‘591’ sacked military, members of martial arts groups (gangs) or random individuals. Given the situation has been mostly calm all week with the ‘591’ conducting themselves peacefully, I would guess that it is the gangs taking advantage of the situation but I cannot be sure. (The unemployment rate for young people in Dili is 40% and some young male members channel their frustrations vis-à-vis martial arts groups.)

Ny zavatra toa nitranga dia fanakorontanana niseho teo akaikin'ny tranoben'ny governemanta tao afovoan-tanàna, eo amin'ny iray kilaometatra miala avy eto. Nanimba fananana ireo tovolahy ary nandoro trano sy fiara. Tsy fantatra raha tafiditra ao anatin'ireo miaramila voaraoka miisa ‘591’, mpikambana ao amin'ny vondrona mpanao haiady (jiolahimboto) na kisendrasendra tafaraka ireo lehilahy ireo. Satria somary tony ny toe-draharaha nandritra ny herinandro raha nitondra-tena am-pilaminana ny ‘591’ , heveriko fa ireo andian-jiolahy no manararaotra ny toe-javatra saingy tsy azoko antoka. (Ny tahan'ny tsy fananan'asa ho an'ny tanora ao Dili dia 40% ary mampita ny fahadisoam-panantenany amin'ireo vondrona mpanao haiady ny tovolahy sasany.)

Dili-gence, mihevitra koa fa misy zavatra tsy ampy ny loharanom-baovao

One point which it seems to miss is that the violent part of the unrest appears to have little to do with the military labour dispute itself. My understanding is that the main issue is the tensions between Timor-Leste westerners and easterners (monu versus lorosae). The violent bits at this stage, appear to be westerners picking on easterners who now reside in Dili (Dili being on the west of the divide).

Ny teboka iray izay toa tsy nolazainy dia toa tsy misy ifandraisany amin'ny disadisa arak'asan'ny miaramila ny ampahany mahery vaika tamin'ny korontana.  Ny fahafantarako azy dia ny fifandirana eo amin'ireo tandrefan'ny sy tatsinanana ao Timor-Leste (monu versus lorosae) no tena olana. Ny tena herisetra ao amin'izany toerana izany, toa nalain'ny tandrefana ny tanin'ny tatsinanana izay monina ao Dili ankehitriny (lasa an'ny andrefana i Dili faritra atsinanana amin'ny  fizarana).

Bilaogera ao amin'ny tumbleweed in timor lorosae indray nanome tsiny ireo mpanely tsaho mahatonga ny korontana.

The Timorese, thanks to the horrors of the '99 violence still fresh on their minds, have a panic button that is very very easily triggered.You can't blame them because their brothers, sisters, friends and relatives were indeed killed before and they themselves victims of the violence. So whenever there are rumours or any hint of anything not right, families flee to the hills for refuge.

And you know what, some people know this weakness and are exploiting it. The demonstrators may be having a peaceful protest but anyone, just one or two persons who are keen on creating trouble, to loot for personal gains or to upset the current government, can so easily spark off panic.

Misy bokotra mampikoropaka mora pihana ao amin'ny Timorey, noho ny horohoron'ny herisetran'ny taona 99 mbola toy ny vao haingana an-tsain'izy ireo. Tsy afaka manome tsiny azy ireo ianao satria nisy namono ny rahalahiny, ny rahavavy, ny namany sy ny havan'izy ireo taloha ary lasibatry ny herisetra ihany koa ny tenan'izy ireo. Noho izany, isaky ny misy tsaho na tsy fetezan-javatra, dia mandositra any amin'ny havoana mba hialokaloka ny fianakaviana .

Ary fantatrao ve fa mahafantatra ity fahalemena ity ny olona sasany ary manararaotra izany. Mety manao fihetsiketsehana milamina ireo mpanao fihetsiketsehana saingy afaka mampiteraka tahotra mora foana na iza na iza, na olona iray na roa izay te hampiteraka korontana, handroba mba hahazo tombotsoa manokana na hanakorontana ny fitondrana amin'izao fotoana izao.

Nofaranan'i Dili-gence hoe:

Lets just say we have bunkered down for the moment.

Aleo lazaina fotsiny fa mitanondrika isika amin'izao fotoana izao.

Hoy i Sam:

The situation remains tense. We have heard reports of people throwing rocks at bis (bus) headed for the east to Baukau and Lospalos. Many Dili residents are also fleeing to the surrounding hills.

What a fragile democracy is Timor.

Mbola henjana ny toe-draharaha. Naheno tatitra momba ireo olona mitoraka vato ao amin'ny Bis (fiara fitateram-bahoaka) mankany atsinanana ao Baukau sy Lospalos aho. Maro amin'ireo mponina ao Dili ihany koa no mandositra mankany amin'ireo havoana manodidina.

Tena demaokrasia marefo i Timor.

Diso fanantenana ihany koa i Tumbleweed

it's so unfair for timor! we need the peace right now for the economy to progress and we need stability. the LAST thing we need is this thing now!

if you want to help timor, the first thing to do is to get the facts right.. which is extremely difficult too. i mean, as i write this i am in the office, safe and surrounded by guards, i can't see the situation outside and am depending on reports from people to even blog this.

Tena tsy rariny ho an'i Timor izany! Mila fandriampahalemana isika amin'izao fotoana mba hampivoatra ny toekarena ary mila fitoniana. Ny zavatra FARANY ilaintsika dia izao zavatra ankehitriny izao!

Raha te hanampy an'i Timor ianao, ny zavatra voalohany tokony hatao dia ny mahazo ny zava-misy marina .. izay tena sarotra ihany koa. Ny tiako holazaina, raha nanoratra ity aho dia tao amin'ny birao, azo antoka sy voahodidin'ny mpiambina, tsy mahita ny toe-javatra ao ivelany aho ary miankina amin'ny tatitra avy amin'ny olona mibilaogy izany mihitsy aza.

Atombohy ny resaka

Mpanoratra, azafady hiditra »

Torolalana

  • Miandry fanekena ny hevitra rehetra. Aza alefa in-droa ny hevitra.
  • iangaviana ianao haneho fifanajàna amin'ny hevitra rehetra. Tsy ekena ny hevitra feno fankahalàna, vetaveta, mamely olona manokana.