Akatòny

Fitia Tsy Mba Hetra Hampijoro Tsara Hatrany Ny Global Voices

Miasa mafy isan'andro ireo mpirotsaka an-tsitrapo manerantany ato amin'ny fikambananay hitondra ho anao ireo tantara tsy voatatitra manerana izao tontolo izao -- Saingy tsy afa-manao izany samirery tsy misy ny fanampianao izahay. Tohano amin'ny alalan'ny fanomezana (fitia tsy mba hetra) hoan'ny Global Voices ireo tonia, mpahay teknolojia, mpanentana ara-piarovana ato aminay!

Manomeza anio

Hijery ny Tenim-Pirenena rehetra? Mandika ny tantaran'ny Global Voices izahay mba ho hitan'ny rehetra ny fitantaran'olo-tsotra manerantany.

Mpianatra Iray Mandalo Firenena Roa Isan'Andro Rehefa Hamonjy Sekoly

During the school week, Arlet Burciaga rides a bus toward the international bridge in Ciudad Juárez. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Mandritra ny herinandro rehefa hamonjy sekoly, mandray fiara iombonana mankany amin'ny tetezana iraisam-pirenena ao Ciudad Juárez i Arlet Burciaga. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Ity lahatsoratra sy tatitra amin'ny fampielezam-peo nataon'i Kate McGee sy ny mpaka sary Miguel Gutierrez Jr. ho an'ny The World nivoaka voalohany tao amin'ny PRI.org tamin'ny 5 Novambra 2015, ary navoaka eto ity dia ao anatin'ny fifanarahana fifampizarana votoaty.

Mifoha, miakanjo, manomana ny entana, ary angamba koa manomana ny sakafo atoandro. Izany no mahazatra isaky ny  maraina ho an'ny ankamaroan'ny mpianatra. Saingy mitondra zavatra hafa kosa ireo mpianatra sasany ao amin'ny sisin-tany ifanoloran'i Etazonia-Meksika rehefa handeha hianatra: ny pasipaoro. Iray amin'ireo mpianatra ireo i Arlet Burciaga, sivy ambin'ny folo taona.

Listen to this story on PRI.org »

A view of the Colonia Alta Vista neighborhood in Ciudad Juarez. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission

Tazana amin'ny faritra Colonia Alta Vista, ao Ciudad Juarez. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana

Efa ho adiny iray mahery i Arlet no nifoha. Mitsangana ao an-dakozia tsotsotra ao an-tranony ao Ciudad Juárez, Meksika izy. Saiky tsy ahitana zavatra ny rindrina, ankoatra ny afisy kely mivaky hoe “Feliz” — Faly. Vola pesos no fanisan'ny reniny, Martha Flores Ibarra.

Before she leaves, Arlet's mother, Martha Flores Ibarra, arrives home at 6:30 am after working at one of the transnational maquiladora factories located in Ciudad Juarez. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Alohan'ny handehanany, tonga ao an-trano amin'ny 6 ora sasany maraina i Martha Flores Ibarra, renin'i Arle rehefa avy miasa ao amin'ny orinasa mahenika firenena maro “maquiladora” ao Ciudad Juarez. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana.

Vao tonga ao an-trano i Marta rehefa avy niasa alina tao amin'ny orinasa mpanao kojoakojam-piara, mandray 45 dolara isan-kerinandro izy. Miara-mipetraka amin'ny zandry vavy sy zoky lahin'i Arlet, izay miasa ao amin'ny orinasa ao Juárez ihany koa izy ireo. Manome telo pesos ho an'i Arlet handehanany fiara fitateram-bahoaka sy efatra peso hanaovana saram-piampitàna tetezana i Martha. Mamihina azy sy manoroka azy izy, ary lasa hihazo ny lalany i Arlet.

6:54 maraina.

Arlet's passes through Colonia Alta Vista on her way to El Paso, Texas. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Mandalo ao Colonia Alta Vista hizotra ho any El Paso, Texas i Arlet. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Andeha hianatra i Arlet.

Monina ao Meksika izy, saingy any Etazonia ny sekoliny – ny Sekoly Lydia Patterson, sekoly Metodista tsy miankina iray ao El Paso. Afaka mianatra ao Meksika i Arlet saingy raha nandre tamin'ny fiangonana misy azy mikasika ity sekoly ambony any Etazonia ity izy, dia nandefa fangatahana ary nahazo vatsim-pianarana feno. Manome vola azy hiampitàna ny sisintany isan'andro ihany koa ny sekoly – ary 20 dolara isam-bolana ho an'ny fandaniana hafa.

6:59 maraina.

Arlet boards a bus towards the international bridge in Ciudad Juarez. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Miditra ao anaty fiara iombonana mankany amin'ny tetezana iraisampirenena ao Ciudad Juarez i Arlet. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana.

Tonga ny fiara tamin'ny fotoana nahatongavan'i Arlet teo amin'ny toerana fiandrasana ny fiara iombonana. Vitsy ny olona eny an-dalana, saingy feno olona kosa ny fiara iombonana.

Vetivety ny lalana mankeny amin'ny tetezana, ary lasa izany no fenitry ny dia isan'andron'i Arlet, na dia fantany tsara aza fa tsy mahazatra izany. Tsy mino aho fa andavanandrom-piainana mahazatra ny olona tokoa izany,” hoy i Arlet, mitsiky kely. “Mino aho fa ny fiampitàna ny tetezana isan'andro no tena fanamby lehibe. Traikefa goavana izany satria  isan'andro dia tsy fantatrao izay hitranga ao amin'ny tetezana na mandritra ny dia mankany an-trano.”
A line of cars forms down Calle Juarez in the early morning at the Puente Internacional Paso Del Norte. The cars are waiting to cross the bridge into El Paso, Texas. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Fiara mitohana vao maraimbe ao amin'ny araben'i Calle Juarez ao amin'ny Tetezana Iraisampirenena Paso Del Norte. Miandry hiditra ao amin'ny tetezana mankao El Paso, Texas ny fiara. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana.

Fantatra taloha ho renivohitry ny vono olona manerana izao tontolo izao,” mbola tsy tafarina ara-toekarena i Juàrez taorian'ny herisetran'ny andian-jiolahin-drongony (cartel) teo anelanelan'ny taona 2009 sy 2012. Saingy ankehitriny, milaza ny olona ao amin'ny andaniny sy ny ankilan'ny sisintany fa mahatsiaro filaminana izy ireo ao an-tanàna. Milaza ireo olona monina ao El Paso sy Juárez fa misy ny hevi-diso momba ny fiainana ao an-tsisintany. Na dia eo aza ny politika ankehitriny mikasika ny fifindra-monina, mivezivezy isan'andro hatrany ny olona.

Sarotra ny fiampitàna indraindray. Mihamafy ny fepetran'ny fiarovana ary miha-lava ny filaharana rehefa misy zava-miseho, tahaka ny fanafihan'ny mpampihorohoro tamin'ny 11 Septambra sy ny daroka baomba tamin'ny Marathon taon Boston. Indraindray koa, tsy afaka miampita i Arlet satria tahaka ireo mpianatra ambaratonga fototra faharoa, manadino zavatra izy, anisany ny pasipaoro.

7:05 maraina

Arlet pays a 4 peso toll in order to exit Mexico and enter the international bridge towards Texas. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Mandoa haban-dalana 4 peso i Arlet mba hiala ao Meksika ary hiditra ao amin'ny tetezana iraisampirenena mankany Texas. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana.

Tonga ao amin'ny fandoavana haban-dalana i Arlet. “Betsaka ny filaharana androany,” hoy izy sady mandeha. “Tsy fantatro ny antony, saingy tsy maintsy milahatra isika”. Misy takelaka lehibe mihantona ambony ao amin'ny lalana ao amin'ny faran'ny tetezana. « Feliz viaje », hoy izy. « Soava-dia na zavatra tahaka izany”.

Taona vitsy lasa izay, sarotra tamin'ny Arlet ny nandika ny teny Espaniola ho amin'ny teny Anglisy. Alohan'ny nianarany tany amin'ny sekoly Lydia Patterson, niteny Espaniola ihany izy ary mbola tsy tany Etazonia mihitsy. “Niresaka tamiko ny mpampianatra ary tahaka ny tsy nahatakatra na inona na inona aho. Ary tena sarotra tamin'izany, fotoana sarotra ho ahy.”

7:15 maraina

Dimy minitra aorian'ny fiampitàny tetezana, mankao amin'ny fadin-tseranana Amerikana i Arlet. Miampita sisintany isan'andro ny 75% amin'ireo mpianatra 435 ao amin'ny sekoliny. Olom-pirenena Amerikana monina ao Meksika ny sasany.

Ny hafa, tahaka an'i Arlet kosa Meksikana. Milahatra miaraka amin'ny namany Vicki i Arlet. Matetika misy ny filaharana manokana ho an'ny mpianatra. Nikatona izany androany.

«Tsy rariny» hoy i Vicki. «Tsy betsaka ireo manampahefana misahana ny fifindra-monina androany».

«Iza no filaharana vetivety kokoa? » hoy i Arlet. «Eto sa etsy? »

«Nakaton'izy ireo ny filaharana ho an'ny mpianatra, izay tena ilaina», hoy i Vicki tsy namaly an'i Arlet.

Arlet holds her passport and visa. These documents allow her to cross into the United States and study in El Paso. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Mitazona ny pasipaorony sy ny visa i Arlet. Ahafahany mankao Etazonia sy mianatra ao El Paso ireo antonta-taratasy ireo. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Misy lehilahy iray nahisaka teo anoloan'izy ireo. Mitondra azy mankany amin'ny efitra mitokana ny polisy manamarina ny pasipaorony.  «Angamba tsy manana antonta-taratasy ilaina izy? » hoy i Arlet manontany. «Ahiahiana angamba izy».

Minitra fohy taty aoriana, mpiasa iray nanatona azy ireo ary nanamarina ny pasipaoron'izy ireo.

“Ho aiza ianareo?” hoy ilay mpiasa

“Escuela,” hoy i Arlet namaly. [sekoly]

IfandraisanyGlobal Nation Education

7:45 maraina.

Arlet hands her documents to an immigration officer in El Paso, Texas. This a regular task for Arlet during the school week. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Manolotra ny antonta-taratasiny amin'ny polisin'ny fifindra-monina ao El Paso, Texas i Arlet. Asa mahazatra an'i Arlet mandritra ny herinandro rehefa handeha hianatra izany. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Mandalo ny fadin-tseranana tsy misy olana i Arlet. Rehefa tonga ao El Paso, irery izy. Tsy manana pasipaoro ny reniny ary tsy afaka miampita ny sisintany. Raha misy zavatra mahazo an'i Arlet ao Etazonia, tsy afaka ho tonga sy hanampy ny reniny.

7:55 maraina.

Once at school, Arlet helps herself to breakfast at the school cafeteria. Students are provided with a breakfast and lunch. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Rehefa tonga ao an-tsekoly, maka ny sakafo maraina ao amin'ny kafeteria i Arlet. Omena sakafo maraina sy sakafo atoandro ny mpianatra. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Tonga ao an-tsekoly i Arlet. Rehefa tonga ao, mankany amin'ny kafeteria izy mba hisakafo maraina. Manome sakafo maraina sy atoandro ho an'ny mpianany rehetra ny Lydia Patterson

8:30 maraina.

After breakfast, Arlet sits in her first period class, and looks over class materials. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Aorian'ny sakafo maraina, mipetraka miatrika ny kilasy voalohany izy, ary mijery lesona. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Ny taranja Anglisy no anombohan'i Arlet ny tontolo andro. Mianatra Anglisy in-telo isan'andro izy. Tamin'ity herinandro ity, manao fanadinana amin'ny taranja rehetra izy.

Saika efa nahazo diplaoma sy mianatra any amin'ny oniversite [kolejy] avokoa ny ankamaroan'ny mpianatra. Miara-miasa akaiky amin'ireo oniversite Metodista manerana an'i Etazonia ny sekoly. Manampy ny mpianatra amin'ny fanalana fanadinana sy amin'ny fahazoana vatsim-pianarana izy ireo. Nilaza i Socorro de Anda, filohan'ny Lydia Patterson fa mety manova ny fiainan'i Arlet sy ny fianakaviany ihany koa ny diplaoman'ny oniversite. “Efa nahita fianakaviana maro tafala tamin'ny fahantrana izahay satria nianatra tato ny iray amin'ny zanaka ary nianatra tany amin'ny oniversite,” hoy izy.

3:05 hariva

Arlet wipes a table at the Lydia Patterson Institute. Her work is part of her scholarship. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Mamafa latabatra ao amin'ny Sekoly Lydia Patterson i Arlet. Tafiditra ao anatin'ny vatsim-pianarana ny asany. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoan-dalana.

Mirava ny sekoly, saingy mbola tsy vita ny an'i Arlet. Miasa ny mpianatra aorian'ny firavan'ny sekoly ho takalon'ny vatsim-pianarana, manampy amin'ny asa fanadiovana na fiambenana.

4:21 hariva.

After a day of classes, Arlet and fellow classmates walk towards the Paso Del Norte International Bridge in El Paso. Credit: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Used with permission.

Aorian'ny tontolo andron'ny fianarana, mankao amin'ny tetezana iraisampirenena Paso Del Norte ao El Paso i Arlet sy ny namany. Sary: Miguel Gutierrez Jr./KUT News. Nahazoana alalana.

Manomboka ny diany hody any an-trano i Arlet. Rehefa naharitra telo taona amin'ity fiampitàna sisintany isan'andro dia nilaza i Arlet fa reraka izy saingy fantany fa mendrika atao izany. «Mino aho fa fitahian'Andriamanitra izany, satria nanome ahy fahafahana ahafantatra kolontsaina hafa, ny kolontsaina Amerikana mba hananako traikefa vaovao eo amin'ny fiainako» hoy izy.

Ankehitriny, vonona amin'ny dia vaovao indray i Arlet: ny oniversite: Tsy mbola fantatra hoe aiza. Saingy manantena izy fa any Etazonia izany. Raha izany, afaka mamela ny pasipaorony any an-trano izy.

Zarao ao amin'ny pejy Facebook Global Nation Exchange, ao amin'ny Twitter @globalnation ny hevitrao na mifandraisa aminay eto

Atombohy ny resaka

Mpanoratra, azafady hiditra »

Torolalana

  • Miandry fanekena ny hevitra rehetra. Aza alefa in-droa ny hevitra.
  • iangaviana ianao haneho fifanajàna amin'ny hevitra rehetra. Tsy ekena ny hevitra feno fankahalàna, vetaveta, mamely olona manokana.