Akatòny

Fitia Tsy Mba Hetra Hampijoro Tsara Hatrany Ny Global Voices

Miasa mafy isan'andro ireo mpirotsaka an-tsitrapo manerantany ato amin'ny fikambananay hitondra ho anao ireo tantara tsy voatatitra manerana izao tontolo izao -- Saingy tsy afa-manao izany samirery tsy misy ny fanampianao izahay. Tohano amin'ny alalan'ny fanomezana (fitia tsy mba hetra) hoan'ny Global Voices ireo tonia, mpahay teknolojia, mpanentana ara-piarovana ato aminay!

Manomeza anio

Hijery ny Tenim-Pirenena rehetra? Mandika ny tantaran'ny Global Voices izahay mba ho hitan'ny rehetra ny fitantaran'olo-tsotra manerantany.

Angola: Lafo ny fiainana any Luanda

Lafo avokoa ny zavatra rehetra ao Luanda, renivohitry Angola; na ho an'ny angoley izany na ho an'ny vahiny, ireo mponina any dia mahafantatra izany tsara. Ny fototra toy ny sakafo sy ny fianarana ary ny trano fonenana dia mitovy vidy amin'ny any amin'ny firenena eoropeana. Ny mahasamy hafa azy dia ny karama mbola latsaka ambany dia ambany any Angola raha ampitahaina amin'ny an-dry zareo any Eropa, izay miady mafy tokoa vao mahita sakafo isan'andro.

Mazava ho azy fa tsy mahakasika ireo mpanambola izany ady izany, izay na amin'ny fomba madio na tsia dia voaaro satria manana vola any amin'ny banky izay mahatonga fialonana ho an'ny tsy manana. Araka ny fanadihadihana nataon'ny orinasa britanika iray, ECA International tamin'ny volana jona 2009 dia i Luanda no tanàna lafo vidy indrindra manerana ny tany atsy ho atsy.

Ao amin'ny bilaoginy Mundo da Verdade [pt], dia manoratra i Miguel Caxias :

“Só para terem uma ideia, o custo por noite no hotel em que estou é de 170 USD (quarto individual, com casa de banho e pequeno-almoço mesmo muito sofrível). Estamos a falar de um hotel que deve ter se tanto, duas estrelas. Para um europeu, não só por costumes alimentícios mas também por costumes de segurança, não se arrisca a comer em qualquer botequim de esquina, obviamente. No restaurante onde temos feito as nossas refeições, o custo médio de uma dose é de 30USD (junte-se a isso bebida, sobremesa, entradas e o preço salta logo para 40/45 USD de despesa individual).

Luanda está numa fase de construção massiva. Junto à Marginal existem apartamentos a 1 milhão de USD. Estão todos vendidos!!!”

“Hahazoanao azy sary an-tsaina fotsiny, ny hofan'ny trano fandriam-bahiny mandritra ny alina iray (efitra an'olon-tokana misy trano fidiovana, miaraka amin'ny sakafo maraina) tao amin'ny trano fandriam-bahiny natoriako no 170 dôlara (110 euros). Trano fandriam-bahiny eo ho eo amin'ny kintana 2 eo. Eropeana iray, tsy noho ny sakafo efa mahazatra azy ihany, fa noho ny antony fandriam-pahalemana koa dia tsy hihinana velively eny rehetra eny. Ny vidin'ny sakafo antonontonony dia 30 dôlara (20 euros) any amin'ny trano fisakafoanana nandehananay (ary raha miaraka amin'ny zava-pisotro sy tsindrin-tsakfo dia tafakatra hatramin'ny 40 na 45 dôlara (30 euros) isan'olona izany.

Miatrika fanarenana ankapobeny i Luanda. Any akaikin'i Marginal (toerana amoron-tsiraka) dia ahitana trano hatramin'ny 1 tapitrisa dôlara (650 000 euros). Efa lafo daholo ireo trano ireo!!!”

Tsy dia mifanentana loatra ny vidim-piainana lafo sy ny farim-piainan'ny mponina satria tsy hita taratra ny fiakaran'ny farim-piainana, na dia ho an'ireo sahirana ara-pivelomana aza. Tsara ny vokatra azon'i Angola raha jerena ny fanondroana ara-pivoarana, kanefa mampalahelo fa tsy tonga any amin'ny mponina akory izany, tsy hita any amin'ny vola miditra amin'ny tsirairay. Fitadiavana miaraka amin'ny tolotra tsy ampy dia vao maika mampananosarotra ny raharaha.

Ny mpanoratra breziliana ao amin'ny bilaogy Diário de África [pt] no milaza ny zava-misy any Angola.

“Não são apenas os alugueres (habitação) que custam caro. Tudo é caríssimo. Um quilo de tomate pode sair por 20 USD. Uma bandeja de uvas pode custar 30 USD o quilo. Um bife com batatas fritas pode custar facilmente, 50 dólares. Um cano furado pode sair por 1000.000 USD. Tapar um pequeno furo na tubulação do ar-condicionado do carro e colocar o gás para enfrentarmos o calor luandense custa 200 USD.

Precisa de electricista? Ele não vai sair da sua casa sem ter tirado pelo menos 100 USD de você. Mesmo que só tenha trocado uma lâmpada. Porque é tudo tão caro?”

“Tsy ny hofan-trano ihany no lafo. Lafo daholo ny zavatra rehetra. 20 dôlara (13 euros) ny voatabia 1 kilao. Mahatratra 30 dôlara (20 euros) ny voaloboka 1 vilia. Mora lafo ny hena endasina miaraka amin'ny ovy amin'ny vidiny 50 dôlara (30 euros). Mahatratra hatramin'ny 1000 dôlara (650 euros) ny fantso-drano iray. 200 dôlara (130 euros) ny manisy lavaka kely amin'ny fantsona mitondra rivotra amin'ny fiarakodia sy mameno gaz (etona na setroka)  hiatrehana ny hafanana any Luanda.

Mila mpikirakira herinaratra ve ianao? Tsy mivoaka ny trano izy raha tsy karamaina 100 dôlara (65 euros). Na dia hoe hanolo takamoa fotsiny aza. Fa nahoana no lafo be toy izany ny zavatra rehetra?”

Araka ny nambaran'ity mpitoraka bilaogy ity ihany dia tsotra fotsiny yn valiny, vokatry ny ady namotika ny fampandrosoana tanatin'ny 30 taona.

“O atabalhoado processo de independência e a guerra acabaram com tudo. Primeiro, a independência. Em 1975, pelo menos 300 mil portugueses abandonaram Angola. Médicos, dentistas, advogados, empresários, encanadores, mecânicos, burocratas, professores. Em questão de meses, Angola ficou sem quadros. Não havia quem soubesse gerenciar as finanças do país. Depois a guerra. O esforço de guerra sugou o dinheiro que deveria ser investido na saúde, na educação, nas infra-estruturas do país. Agora multiplique essa situação por 30 anos. O resultado chama-se Luanda.

Com a alta no preço do petróleo nos últimos anos, os fretes subiram e por tabela, o de todos os produtos. Chegou-se a uma situação tal que mesmo os itens produzidos em Angola podem custar mais que os importados. Porquê? Os economistas que me corrijam, mas parece ter algo a ver com a tal lei da oferta e da procura. Quem quer agora, tem de pagar mais.”

O país não tem indústrias. Tudo é importado. Vem de navio. No porto, não há espaço. Os navios ficam dois, três meses atracados em alto-mar, aguardando autorização para descarregar. Só agora é que a agricultura começa a dar os primeiros passos. Mas só nas áreas em que não há minas terrestres. O último número que ouvi era de que mais da metade das terras cultiváveis do país estava cheia de minas. Enquanto o terreno não estiver limpo, nada feito. Portanto, até a comida precisar ser importada.

“Ny fitadiavana ny fahaleovan-tena nampian'ny ady no namotika ny zavatra rehetra. Ny fahaleovan-tena aloha. Tamin'ny 1975 dia 300 000 ny portugais nandao an'i Angola. Mpitsabo, mpitsabo nify, mpisolo vava, mpanao asa vaventy, mpanolo fantsona, mécaniciens, mpiasam-panjakana, mpampianatra. Tao aantin'ny volana vitsivitsy dia tsy nisy tompon’ andraikitra intsony tany Angola. Tsy nisy olona nahay nitantana ny volan'ny firenena intsony. Avy eo indray ny ady. Notrohan'ny ady daholo ny vola tokony ho nampiasaina tamin'ny fahasalamana, na fampianarana, sy ny foto-drafitr'asa vaventy tany an-toerana. Ampitomboy 30 taona izany rehetra izany. Ny vokany no atao hoe Luanda.

Miaraka amin'ny fiakaran'ny vidin-tsolika tato anatin'ny taona vitsivitsy izay dia niakatra koa ny saran-dalana ary na dia tsy hita mivantana aza dia niakatra koa ny vidin-javatra. Efa tonga hatramin'ny hoe na dia ny vokatra vokarina any Angola aza efa lafo vidy noho ny nafarana avy any ivelany. Satria nahoana? Aoka hotsarain'ny manam-pahaizana ara-ekonomika aho, fa ataoko fa misy fiantraikany ny lalànan'ny tolotra sy ny tinady. Izay mila zavatra haingana dia tsy maintsy mandoa vola lafo.”

Tsy manana orinasa ny firenena. Afarana daholo ny zavatra rehetra. Tsy misy toerana any any amin'ny fiantsonan'ny sambo. Miandry 2 na 3 volana eny an-dranomasina ny sambo iray vao mahazo fahazoan-dalana hampidina entana. Amin'izao fotoana izao vao manomboka mandeha tsikelikely ny fambolena. Kanefa izany dia any amin'ireo faritra tsy misy vanja milevina ihany. Raha araka ny tarehimarika azoko farany dia fantatra fa ny antsasany mahery amin'ny tany azo ambolena no rakotry ny vanja milevina, tsy misy azo atao. Vokatr'izany, na dia ny sakafo hohanina aza dia hafarana avokoa”.

A piece of goat costs 600 KZ ($7 USD). Tweetpic by @bethinagava mitentina 600 KZ ($7 USD) ny henan'osy. Tweetpic an'i @bethinagava

Clara Onofre

Atombohy ny resaka

Mpanoratra, azafady hiditra »

Torolalana

  • Miandry fanekena ny hevitra rehetra. Aza alefa in-droa ny hevitra.
  • iangaviana ianao haneho fifanajàna amin'ny hevitra rehetra. Tsy ekena ny hevitra feno fankahalàna, vetaveta, mamely olona manokana.